Czy można zwolnić kobietę w ciąży w 2025 roku?

Spis treści

• Podstawy prawne ochrony pracowniczej
• Wyjątki od zakazu zwolnienia
• Konsekwencje bezprawnego zwolnienia

W 2025 roku ochrona pracownicza kobiet w ciąży pozostaje jednym z podstawowych elementów prawa pracy oraz ważnym aspektem praw kobiet w środowisku zawodowym. Przepisy dotyczące tej materii ujęto w art. 177 Kodeksu pracy, który zabrania wypowiadania i rozwiązywania umowy o pracę z ciężarną oraz w trakcie urlopu macierzyńskiego.

Podstawy prawne ochrony pracowniczej

Ochrona stosunku pracy zaczyna się od pierwszego dnia ciąży i trwa do zakończenia urlopu macierzyńskiego; w praktyce bywa potwierdzana zaświadczeniem lekarskim przedstawionym pracodawcy. Pracodawca nie może podejmować czynności zmierzających do rozwiązania umowy z ciężarną, a próby zakończenia zatrudnienia są co do zasady sprzeczne z prawem. Zakaz dotyczy zatrudnienia o charakterze pracowniczym, w tym umów o pracę, powołania i mianowania oraz innych podstaw nawiązania stosunku pracy. Należy przy tym pamiętać, że umowy cywilnoprawne, takie jak zlecenie czy dzieło, nie dają pełnej ochrony przewidzianej w Kodeksie pracy.

Przeczytaj również: Czy można zwolnić kobietę w ciąży zatrudnioną na umowę na czas nieokreślony?

Wyjątkowo umowy na okres próbny trwające do jednego miesiąca mogą wygasnąć z końcem terminu bez konieczności ich przedłużania. Natomiast gdy okres próbny przekracza miesiąc albo chodzi o umowę na czas określony, która miałaby ustać po upływie trzeciego miesiąca ciąży, powstaje obowiązek przedłużenia takiej umowy do dnia porodu. Zasada ta służy zapewnieniu ciągłości zatrudnienia i uprawnień związanych z rodzicielstwem.

Przeczytaj również: Czy pracodawca może zwolnić kobietę w ciąży

Wyjątki od zakazu zwolnienia

Mimo ogólnej reguły ochrony istnieją sytuacje, w których zwolnienie w ciąży jest prawnie dopuszczalne. Pierwszym wyjątkiem jest ogłoszenie upadłości albo likwidacja pracodawcy. W takim wypadku termin rozwiązania umowy ustala się po uzgodnieniu z pracownicą lub z działającą u pracodawcy organizacją związkową, a pracownica nabywa prawo do świadczenia w wysokości zasiłku macierzyńskiego do dnia porodu.

Przeczytaj również: Czy można zwolnić kobietę w ciąży?

Drugim wyjątkiem jest rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy w razie ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków, popełnienia przestępstwa uniemożliwiającego dalsze zatrudnienie albo zawinionej utraty uprawnień koniecznych do pracy. W takiej sytuacji wymagana jest zgoda zakładowej organizacji związkowej reprezentującej pracownicę.

Konsekwencje bezprawnego zwolnienia

Bezprawne zakończenie zatrudnienia ciężarnej rodzi poważne skutki dla pracodawcy. Pracownica może żądać przywrócenia do pracy lub domagać się odszkodowania wraz z wynagrodzeniem za czas pozostawania bez pracy. Sąd pracy bada zgodność działań pracodawcy z art. 177 i art. 45 Kodeksu pracy, a odwołanie należy złożyć w ustawowym terminie 21 dni od doręczenia pisma o wypowiedzeniu albo rozwiązaniu bez wypowiedzenia.

Kobieta w ciąży może też rozwiązać umowę w drodze porozumienia stron, o ile jest to świadoma i swobodna decyzja. Jeżeli jednak nie wiedziała o ciąży w chwili podpisywania porozumienia, może powołać się na szczególny reżim ochronny wynikający z przepisów pracy i domagać się przywrócenia zatrudnienia lub uchylenia skutków złożonego oświadczenia woli. Dzięki temu system gwarantuje realną ochronę zatrudnienia w okresie ciąży, a równocześnie pozwala dochodzić roszczeń, gdy doszło do naruszenia prawa.