Czy pracodawca może zwolnić kobietę w ciąży?

Spis treści

• Szczególna ochrona przed zwolnieniem
• Umowy terminowe i automatyczne przedłużenie
• Uprawnienia i ochrona zdrowia

Kwestia ochrony kobiet w ciąży przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę została ujęta w przepisach prawa pracy, a zasadnicze gwarancje przewiduje Kodeks pracy. Poniżej przedstawiono kluczowe zasady dotyczące rozstania z pracownicą w ciąży oraz wynikających z tego uprawnień i obowiązków. Rozwiązania te tworzą spójny system, którego celem jest realna ochrona kobiet w ciąży i zapewnienie ciągłości zatrudnienia.

Szczególna ochrona przed zwolnieniem

Zgodnie z art. 177 § 1 Kodeksu pracy kobieta w ciąży korzysta ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem. Pracodawca nie ma prawa wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w tym okresie, chyba że zachodzą ściśle określone wyjątki. Ochrona działa od chwili, gdy zatrudniający zostanie powiadomiony o ciąży; co do zasady wymaga to przedłożenia aktualnego zaświadczenia lekarskiego. Jeżeli w momencie wręczenia wypowiedzenia pracownica była już w ciąży, a następnie poinformowała o tym zakład pracy, skutek ochronny obejmuje także tę sytuację.

Przeczytaj również: Kiedy można zwolnić pracownicę w ciąży

Wyjątkowe przesłanki umożliwiające zwolnienie w ciąży obejmują m. in. likwidację pracodawcy albo ogłoszenie upadłości. Dopuszczalne jest również rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy w razie ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków. W takim wypadku pracodawca powinien zasięgnąć opinii zakładowej organizacji związkowej reprezentującej zatrudnioną, o ile jest członkinią lub reprezentowana przez związek.

Przeczytaj również: Czy w ciąży można zwolnić pracownika?

Umowy terminowe i automatyczne przedłużenie

W odniesieniu do osób zatrudnionych na czas określony, gdy termin zakończenia umowy przypada po upływie 12. tygodnia ciąży, przepisy Kodeksu pracy przewidują jej przedłużenie do dnia porodu. Przedłużenie następuje z mocy prawa po udokumentowaniu stanu ciąży. Zasada ta nie dotyczy umów na okres próbny nieprzekraczający jednego miesiąca ani kontraktów zawartych w celu zastępstwa nieobecnego pracownika. Jeżeli natomiast koniec umowy przypada przed 13. tygodniem, stosunek pracy wygasa w ustalonym terminie.

Przeczytaj również: Czy pracodawca może zwolnić kobietę w ciąży przed 12 tygodniem?

Uprawnienia i ochrona zdrowia

Kobiety oczekujące dziecka mają prawo do szeregu uprawnień oraz rozwiązań z zakresu ochrony zdrowia w miejscu pracy:

• zwolnienia od pracy na badania lekarskie związane z ciążą,
• zakaz kierowania do pracy w porze nocnej oraz na godziny nadliczbowe,
• przeniesienie na bezpieczniejsze stanowisko lub zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem dotychczasowego wynagrodzenia,
• ograniczenie pracy przy komputerze do 8 godzin dziennie, z co najmniej 10-minutową przerwą po każdych 50 minutach pracy przy ekranie,
• zakaz wykonywania prac uciążliwych, niebezpiecznych bądź szkodliwych dla zdrowia.

Kobietom w ciąży przysługują ponadto urlop macierzyński, a następnie urlop rodzicielski i wychowawczy; w razie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy należy się wynagrodzenie lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Dla pełnego zrozumienia swoich praw pracownika warto sięgnąć do przepisów i aktów wykonawczych albo skonsultować się z Państwową Inspekcją Pracy, działem kadr czy organizacją związkową.