Czy pracodawca może zwolnić kobietę w ciąży przed 12 tygodniem?

Spis treści

• Zakaz wypowiedzenia umowy w ciąży
• Znaczenie 12. tygodnia ciąży
• Znaczenie potwierdzenia ciąży

Przepisy prawa pracy w Polsce przyznają szczególną ochronę kobietom spodziewającym się dziecka, aby zabezpieczyć je przed nieuzasadnionym rozwiązaniem stosunku pracy. Zasadniczym elementem tej ochrony jest zakaz wypowiadania umów o pracę pracownicom w ciąży, wynikający z Kodeksu pracy. Ochrona kobiet w ciąży została uregulowana w przepisach szczególnych.

Zakaz wypowiedzenia umowy w ciąży

Zgodnie z art. 177 § 1 Kodeksu pracy, pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę z kobietą będącą w ciąży, niezależnie od tego, czy następuje to przed czy po 12. tygodniu ciąży. Istnieją jednak wyjątki od tej reguły. Sytuacje, w których dopuszczalne jest zwolnienie w ciąży, to między innymi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych skutkujące rozwiązaniem bez wypowiedzenia (art. 52 Kodeksu pracy) oraz upadłość lub likwidacja pracodawcy.

Przeczytaj również: Kiedy można zwolnić pracownicę w ciąży

Jeżeli pracownica zaszła w ciążę już po otrzymaniu wypowiedzenia, ochrona nadal przysługuje. Gdy w okresie wypowiedzenia potwierdzi się ciąża, wypowiedzenie staje się bezskuteczne i powinno zostać uchylone. W takiej sytuacji można powołać się na art. 177 Kodeksu pracy oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Przeczytaj również: Kiedy pracodawca może zwolnić kobietę w ciąży

Znaczenie 12. tygodnia ciąży

Granica 12. tygodnia ma znaczenie przede wszystkim dla umów terminowych. Zgodnie z art. 177 § 3 Kodeksu pracy, jeżeli umowa miałaby zakończyć się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, z mocy prawa ulega przedłużeniu do dnia porodu. Przedłużenie następuje automatycznie, bez potrzeby sporządzania aneksu. Natomiast gdy wygasa wcześniej, pracodawca nie ma obowiązku jej przedłużać.

Przeczytaj również: Czy można zwolnić kobietę w ciąży przed upływem 3 miesiąca?

Umowy na okres próbny do jednego miesiąca oraz umowy na zastępstwo nie są automatycznie przedłużane do dnia porodu. Ponadto ochrona przewidziana w Kodeksie pracy nie obejmuje umów cywilnoprawnych, takich jak umowa zlecenia, ani porozumień o współpracy w ramach działalności gospodarczej.

Znaczenie potwierdzenia ciąży

Kolejnym istotnym elementem jest przedstawienie pracodawcy zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego ciążę. Zgodnie z art. 185 § 1 Kodeksu pracy pełnia uprawnień ochronnych uruchamia się po doręczeniu dokumentu, przy czym ochrona działa wstecz – liczy się obiektywny stan w dniu złożenia wypowiedzenia.

W praktyce warto niezwłocznie dostarczyć zaświadczenie, aby móc w pełni korzystać z praw pracowniczych, w tym zakwestionować niezgodne z prawem wypowiedzenie i żądać przywrócenia do pracy lub odszkodowania. Przysługuje także odwołanie do sądu pracy w ustawowym terminie, co pozwala dochodzić roszczeń w razie naruszenia przepisów Kodeksu pracy.