Jakie świadczenia i prawa przysługują kobietom w ciąży

Spis treści

• Opieka zdrowotna i usługi medyczne
• Ochrona prawna w pracy
• Wsparcie finansowe i socjalne

W Polsce przyszłe mamy mogą korzystać z szerokiego katalogu świadczeń i praw, które mają zapewnić im właściwą opiekę zdrowotną oraz wsparcie socjalne. Zakres praw kobiet w ciąży obejmuje zarówno dostęp do leczenia, jak i zabezpieczenie dochodu, a świadczenia dla kobiet w ciąży służą temu, by ułatwić przygotowanie do porodu i pierwszych tygodni z noworodkiem.

Opieka zdrowotna i usługi medyczne

Ciężarne mają prawo do świadczeń finansowanych ze środków publicznych nawet bez statusu osoby ubezpieczonej, o ile posiadają polskie obywatelstwo i przebywają w kraju. System obejmuje m. in. koordynowaną opiekę nad kobietą od chwili potwierdzenia ciąży do sześciu tygodni po porodzie, w ramach której zapewniane są wizyty kontrolne, badania i opieka położnej środowiskowej.

Przeczytaj również: Jakie prawa przysługują kobiecie w ciąży

Dostępne są badania prenatalne przy spełnieniu określonych wskazań medycznych oraz opieka okołoporodowa zgodna ze standardem organizacyjnym. Rodząca może wybrać miejsce porodu w granicach obowiązujących przepisów oraz skorzystać z obecności osoby bliskiej, z zastrzeżeniem wymogów bezpieczeństwa sanitarnego. W wielu placówkach działają także szkoły rodzenia, które przygotowują do porodu i karmienia piersią.

Przeczytaj również: Jakie prawa przysługują kobietom w ciąży?

W ramach wsparcia zdrowotnego ciężarne mogą korzystać z poradnictwa laktacyjnego, co bywa szczególnie ważne przy wcześniactwie lub niskiej masie urodzeniowej dziecka. Przysługują im również rozszerzone świadczenia stomatologiczne, w tym leczenie kanałowe wszystkich zębów, a także bezpłatne leki z wykazu przeznaczonego dla osób spodziewających się dziecka.

Przeczytaj również: Jakie prawa przysługują kobiecie w ciąży w Polsce?

Ochrona prawna w pracy

Kobiety w ciąży są objęte ochroną wynikającą z Kodeksu pracy: co do zasady nie można ich zwolnić w okresie ciąży, a umowy na czas określony, których termin upływa po trzecim miesiącu, są przedłużane do dnia porodu. Pracodawca ma obowiązek dostosować warunki pracy do stanu zdrowia pracownicy, co obejmuje m. in. zakaz pracy w nocy, w nadgodzinach, w porze nadmiernie obciążającej oraz w warunkach szkodliwych; w razie braku możliwości dostosowania stanowiska musi przenieść ją na inne lub zwolnić z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem wynagrodzenia.

Uprawnienia w ciąży obejmują też prawo do płatnego zwolnienia z pracy na badania związane z prowadzeniem ciąży, jeśli są wykonywane w godzinach pracy. Przysługuje również zwolnienie lekarskie w okresie ciąży z wynagrodzeniem lub zasiłkiem w wysokości 100% podstawy, gdy wymaga tego stan zdrowia.

Wsparcie finansowe i socjalne

System obejmuje m. in. urlop macierzyński trwający co najmniej 20 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka oraz urlop rodzicielski, który łącznie z ojcem może sięgać do 61 tygodni. Osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym w dniu porodu przysługuje zasiłek macierzyński, a wysokość świadczenia zależy od wybranego wariantu i okresu pobierania.

Dla mam niepozostających w zatrudnieniu przewidziano m. in. świadczenie rodzicielskie (tzw. kosiniakowe) po urodzeniu dziecka oraz jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka, potocznie zwaną becikowym, przy spełnieniu kryterium dochodowego i wymogu odpowiedniej opieki lekarskiej. Niezależnie od dochodu rodziny przysługuje świadczenie wychowawcze 800+ na każde dziecko do ukończenia 18. roku życia; w niektórych sytuacjach można ubiegać się również o dodatek „Dobry start” na wyprawkę szkolną.

W przypadku ciężkich chorób lub niepełnosprawności u dziecka rodziny mogą skorzystać z rozwiązań przewidzianych w ustawie „Za życiem”, które obejmują jednorazowe świadczenie pieniężne, dostęp do specjalistów, wsparcie psychologiczne oraz bezpłatne poradnictwo prawne. Taka pomoc dla ciężarnych i ich bliskich ma ułatwić organizację opieki od momentu diagnozy, a także zapewnić szybszy kontakt z odpowiednimi świadczeniodawcami.